Generalni sekretar NATO-a Mark Rutte upozorio je tokom posjete Velikoj Britaniji da se Savez suočava s najopasnijim i najsloženijim sigurnosnim okruženjem u posljednjih nekoliko decenija, te je pozvao evropske članice na radikalno povećanje vojnih kapaciteta i izdvajanja za odbranu.
Poziv na jačanje uloge Evrope i novi finansijski ciljevi
Govoreći u Ditchley Parku u Oxfordshireu, Rutte je istakao da je NATO-u potrebno „više Ujedinjenog Kraljevstva i više Evrope“ kako bi se odgovorilo na savremene prijetnje:
-
Prilagođavanje Trumpovim zahtjevima: Rutte je naglasio da je povratkom Donalda Trumpa u Bijelu kuću okončana era u kojoj su evropske zemlje podrazumijevale da će SAD snositi najveći dio troškova i vojne snage.
-
Cilj izdvajanja do 2035. godine: Na samitu u Hagu 2025. godine usvojen je plan prema kojem bi članice Saveza do 2035. godine za osnovne odbrambene potrebe trebale izdvajati 3,5 posto BDP-a.
-
Eskalacija prijetnji: Kao ključne izazove Rutte je naveo rat Rusije protiv Ukrajine, terorizam, Iran, te „tektonske promjene u globalnom geopolitičkom nadmetanju“, upozorivši da bez većih ulaganja kolektivna odbrana gubi kredibilitet.
Pozicija i izazovi Velike Britanije
Tokom prvog bilateralnog sastanka s britanskim premijerom Andyjem Burnhamom, Rutte je razgovarao o vojnim obavezama Londona:
-
Povećanje budžeta i prepreke: Velika Britanija planira povećati odbrambena izdvajanja na 2,7 posto BDP-a do kraja naredne decenije. Međutim, usljed kratkoročnih finansijskih pritisaka, britanska vojska je donijela odluku da do kraja godine privremeno obustavi dio obuke koji nije ocijenjen kao nužan.
-
Gubitak drugog mjesta u NATO-u: Iako je dugi niz godina imala drugi najveći vojni budžet u Savezu (iza SAD-a), Britaniju je prestigla Njemačka, čiji bi vojni budžet do 2029. godine mogao postati dvostruko veći od britanskog.
-
Modernizacija i pomoć Ukrajini: London nastavlja investicije u nuklearni sistem odvraćanja Trident te izdvaja oko 3 milijarde funti godišnje za pomoć Ukrajini.
Širenje JEF koalicije i ulazak Kanade
Uporedo s Rutteovom posjetom, Kanada je zvanično zatražila pristupanje Zajedničkim ekspedicijskim snagama (JEF), vojnoj koaliciji za brzi odgovor pod vodstvom Velike Britanije:
| Parametar | Detalji |
| Vodstvo i svrha JEF-a | Britanski vođena koalicija namijenjena za brzo reagovanje na sigurnosne krize na sjeveru Evrope. |
| Trenutne članice (10) | Velika Britanija, Danska, Estonija, Finska, Island, Latvija, Litvanija, Nizozemska, Norveška i Švedska. |
| Cilj Kanade | Produbljivanje direktne vojne saradnje s evropskim partnerima u kontekstu prekompozicije obaveza unutar NATO-a. |
